Mira Zeehandelaar
zaterdag 9 februari 2013 / Het Parool / / amsterdam duurzaamheid energie

Artikelen

Oud brood is brandstof voor moskee

De Koran zegt dat oud brood moet worden terug gegeven aan de aarde. Maar stadsdeel West kieperde het gewoon in de vuilniswagen. Kunstenaarscollectief PinkPony Express zet het brood nu om in energie voor de moskee.

 

In de Kolenkitbuurt in Amsterdam-West staan grote, groene containers. Die zijn niet bestemd voor vuilniszakken of gft-afval, maar voor stokbroden, ciabatta's en halfjes bruin.

 

Volgens de Koran mag brood niet in de vuilnisbak, maar moet het worden teruggeven aan de aarde. Tot een aantal jaren geleden strooiden de islamitische Kolenkitbewoners het brood dan ook rijkelijk uit over de straten en tuinen, met een rattenplaag tot gevolg. Het stadsdeel zette daarop broodcontainers neer, met de belofte dat het brood verwerkt zou worden tot dierenvoedsel of plantenmest.

 

Pink Pony Express, een ontwerperscollectief dat maatschappelijke vraagstukken zichtbaar wil maken en tijdelijk in de Kolenkit is neergestreken, vertrouwde de zaak niet. Jessica Hammarlund Bergmann: "Op een dag zagen we dat een gewone vuilniswagen één van de broodcontainers leegde. We zijn de wagen gevolgd en wat bleek: het brood werd gewoon bij het andere restafval gekieperd."

 

Na een rondgang onder bewoners bleek dat ook zij niet wisten dat hun brood bij het restafval belandde. Daarop liet het collectief via de wetenschapswinkel van de Universiteit Wageningen onderzoek doen naar broodcontainers in heel Nederland. Daaruit bleek dat het brood in andere gemeenten ook vaak bij het restafval belandt. Dat leidde tot de vraag: wat kun je wel met al dat brood?

 

Uit navraag bij Orgaworld, een bedrijf dat organisch afval verwerkt, bleek dat het brood uit de containers helemaal niet geschikt is om voor dieren of planten te gebruiken, omdat er vaak schimmel in zit. Bergmann: "We zouden er wel compost van kunnen maken, maar omdat er in Nederland al veel te veel compost wordt geproduceerd, leek ons dat geen goed gebruik van het brood."

 

Vergisting bleek de oplossing. Bij dat proces zetten micro-organismen een biomassa, zoals overgebleven voedsel, om in biogas. Dat gas kun je verstoken. Bergmann: "We zijn naar de gigantische vergister in de Amsterdamse haven gaan kijken. Dat wilden we op kleine schaal in de Kolenkitbuurt doen."

 

De Pony's kwamen in contact met Enki Energy, een bedrijf gespecialiseerd in vergisting van organisch afval. Het heeft een bacterie ontwikkeld die brood omzet in me-thaangas. Bergmann: "Wat bleek? Brood is de voedselsoort waar je de meeste energie uit kunt halen."

 

De Pony's bouwden met Enki een vergister die het brood in de Kolenkit ter plekke kan omzetten in methaangas. Het brood wordt vermengd met water en aan een grote ton met bacteriën (een soort slib) toegevoegd. Daaruit ontstaat methaangas, dat wordt opgevangen in een andere ton.

 

"Met dit gas kunnen de Turkse en Marokkaanse moskeeën in de Kolenkit verwarmd worden," vertelt Bergmann enthousiast. "Of buurtrestaurants kunnen erop koken." Op twee broden kun je namelijk twee uur lang vier pitten van een gasfornuis laten branden, heeft Enki berekend.

 

Nog wat cijfers: elke container zit momenteel drie keer per week vol en bevat ruim dertig kilo brood per keer. Dat is 100 tot 150 kubieke meter gas per container. Er staan drie containers in de Kolenkitbuurt, dus dat zijn negen containers per week. Een gezin verbruikt ongeveer 1500 kubieke meter gas per jaar. Met tien containers zou je een huishouden dus een jaar van gas kunnen voorzien.

 

Tijdens buurtdiners - die uiteraard op het gewonnen methaangas worden gekookt - inventariseren de Pony's wat de bewoners van de Kolenkit het liefst met de energie doen. De moskeeën hebben al enthousiast gereageerd. Bergmann: "Dat zou ideaal zijn, dan zetten we de vergisters in de moskee, waar het gas meteen voor de verwarming wordt gebruikt."

 

Ook Amsterdam Energie, een lokaal energiebedrijf en partner van het project, ziet wel wat in de lokale vergisters. Rolf Steenwinkel van Amsterdam Energie: "Als dit goed werkt, kunnen we het op meerdere plekken in de stad toepassen, ook met ander organisch afval."

 

Bergmann ziet de kansen, maar wil klein beginnen: "We willen de energie heel lokaal in de Kolenkit opwekken en gebruiken en op die manier laten zien wat je met afval kunt doen."

 

De vergister is tot 28/2 te zien tijdens de tentoonstelling Supernatural, Bos en Lommerweg 361.